Tác phẩm của Hoàng Minh Trang về đề tài gia đình.

Một cuộc đối thoại bằng nhiếp ảnh về những giá trị trong xã hội hiện tại giữa các nhiếp ảnh gia trẻ tuổi của Việt Nam và châu Âu đã diễn ra trong vòng 10 tuần, kết thúc bằng buổi triển lãm rất thú vị cuối tháng 6 vừa qua tại Hà Nội.

1/16 học viên được chọn tham gia dự án hợp tác nhiếp ảnh trực tuyến “Things That Count” (Những gì giá trị) là các sinh viên Khoa Nhiếp ảnh của Học viện Mỹ thuật Hoàng gia ở Antwerp (Vương quốc Bỉ) và một nhóm bạn trẻ thực hành nhiếp ảnh tại Việt Nam. Bert Danckaert, giảng viên Khoa Nhiếp ảnh tại học viện là người khởi xướng “cuộc đối thoại” trực tuyến này. Ông chia nhóm thành các cặp - một người châu Âu, một người Việt Nam để trao đổi, đưa ra gợi ý và nguồn cảm hứng cho nhau, trước khi tạo ra một bức ảnh thể hiện quan điểm cá nhân về 10 “giá trị” bao gồm gia đình, an ninh, giới tính, di sản, hài hước, sự thân mật, tự do, quyền lực, tri thức và đức tin. Quá trình tham gia cách làm việc này từ tháng 3 đến tháng 5.

2/Gia đình có ý nghĩa như thế nào đối với bạn? Đó là câu hỏi về một trong những giá trị đương đại được đưa ra trong dự án. Những chia sẻ cho thấy sự cộng hưởng: Tất cả chúng ta đều được kết nối với gia đình của chúng ta. Không ai được chọn sinh ra và không ai được chọn cha mẹ cho mình. Đối với một số người, gia đình có nghĩa là an toàn và thân mật; đối với những người khác, gia đình có thể ngột ngạt. Các nhiếp ảnh gia trẻ tuổi đã có những suy ngẫm và thể hiện rất riêng cho từng đề tài. Hoàng Minh Trang, từng có bằng cử nhân Marketing tại Vương quốc Anh, sử dụng nhiếp ảnh như một cách để quan sát nội tâm của mình và kết nối với thế giới bên ngoài. Đối với Trang những bức ảnh không chỉ đơn giản là mang lại thông tin hay vẻ ngoài ưa nhìn mà là thể hiện của một điều gì đó có thể mang lại cảm xúc cho người xem. Đó cũng có thể hiểu là chủ nghĩa biểu hiện trong nghệ thuật. Đề tài gia đình qua bức ảnh của Trang là bà, bố, mẹ, mỗi người ở một vị trí cách xa nhau đều hướng mắt về phía cô trong một khuôn hình. Đó là sự quan tâm, yêu thương của các thế hệ đối với nhau, nhưng do khoảng cách của từng thế hệ nên đôi khi sự quan tâm quá mức lại không mang lại sự thoải mái. 

Còn Catherine (Bỉ), đang vượt qua đợt cách ly bằng cách giữ cho mình bận rộn. Dự án xuất hiện đúng lúc, tạo động lực lớn để cô sáng tạo và thử nghiệm. Catherine chia sẻ về đề tài gia đình, hoàn cảnh đại dịch đã đưa gia đình đến gần nhau hơn khi về ở cùng cha mẹ. Tôi gặp lại thời niên thiếu của mình khi chưa ra ngoài sinh sống và gia đình như định hình cuộc đời mình. Tôi đã chụp một hình ảnh thường nhật của bố mẹ tôi, rất đơn giản và thực tế. Chúng tôi sống trong một ngôi nhà mang gam mầu lạnh và rất ngăn nắp. Qua thời gian, tôi cảm thấy như cha mẹ tôi đã hòa làm một. Họ thậm chí còn mặc đồ ngủ giống nhau.

                          

3/Mỗi đề tài là sự cảm nhận, suy nghĩ, thể hiện của 16 nhiếp ảnh gia trẻ, mang tới hai luồng quan điểm Á, Âu về vấn đề thời đại. Những tình bạn không chỉ trong nghệ thuật đã hình thành ngay từ khi dự án bắt đầu và những người trong cuộc cảm thấy thật sự thoải mái và thích thú. Họ đã được hiểu thêm về thế giới quan, chiều sâu văn hóa không chỉ từ cá nhân mỗi người mà rộng hơn là những giá trị sống của nền văn hóa hai miền. Giảng viên Bert Danckaert cho rằng, sau ba tháng thực hành chuyên sâu, các học viên đã dành cho nhau sự cởi mở và tin tưởng. Từ đó khởi lên một tia hy vọng xây những cầu nối văn hóa. Khi nhìn lại, ông nghĩ rằng giá trị thứ mười một và cũng là giá trị quan trọng nhất chính là lòng tin.

Cách các tác giả châu Âu nhìn nhận vấn đề và cách các tác giả Việt Nam cảm nhận cuộc sống đã tạo nên một cuộc đối thoại thú vị giữa các nền văn hóa trong triển lãm lần này. Ông Paul Jansen, Đại sứ Vương quốc Bỉ tại Việt Nam đã chia sẻ trong buổi khai mạc triển lãm. Ông cho rằng, nghệ thuật nhiếp ảnh vượt lên trên mọi rào cản để chúng ta có thể sáng tạo. Điều thú vị ở đây là mỗi tác phẩm chứa đựng hai góc nhìn về cùng một giá trị như giới tính, niềm tin, tự do…

Vào thời điểm mà sự tiếp xúc xã hội bị hạn chế bởi đại dịch, các dự án như “Things That Count” kích thích sự sáng tạo cho các nhiếp ảnh gia trẻ tuổi, tạo ra mạng lưới quốc tế giữa các nghệ sĩ cùng suy ngẫm về những điều quan trọng trong xã hội đương đại.

KHIẾU MINH/BÁO THỜI NAY